İSTATİSTİK KAVRAMI

Günümüzde artan rekabet koşulları ve teknolojik gelişmeler bireyleri, işletmeleri ve ülkeleri çeşitli konularda verecekleri kararlarla ilgili olarak verileri toplamaya ve bunları  analiz etmeye zorunlu kılmaktadır. İşte gerek verilerin toplanması gerekse toplanan verilerin analiz edilmesi ve verilecek kararlarda kullanılması istatistiğin önemini ortaya koymaktadır. Dar anlamda bir konuda toplanan verilerden o konu ile ilgili karar verinceye kadar yapılan tüm işlemleri kapsayan  geniş anlamda ele alınan istatistik (statistics) günümüzde bu yelpazede çok farklı  anlamlarda kullanılmaktadır. Bu nedenle de istatistiğin tek  bir tanımı da yapılamamaktadır.

1.2. İSTATİSTİĞİN TANIMI

İstatistik kelimesinin farklı anlamlarda ele alınması nedeni ile istatistiğin tek bir tanımının yapılmasının da olanaksız olduğu yukarıda belirtilmişti. İşte istatistik basit anlamda bir konuda toplanan rakamlar  olarak tanımlandığı gibi, bir çalışma alanı olarak “İstatistik Metodolojisi” veya “İstatistik Tekniği”  gibi bilimsel bir şekilde de tanımlanabilir.

Sosyal Bilimler açısından bakıldığında istatistik; çeşitli anlamlarda  kullanılan  bir sözcüktür. Günlük yaşamda istatistik deyimi ile çeşitli olaylara ilişkin olarak toplanan rakamlar yani verileri örneğin tarım istatistikleri, turizm istatistikleri gibi rakamlarla istatistik anlatılmak istenir. İstatistik, bu anlamda daima  çoğul olarak kullanılır. Ancak istatistik, herhangi bir rakam değildir. Belirli bir olayın gözlenmesiyle onun hacmi, bölünüşü, büyüklüğü vs. hakkında elde edilen rakamların ifade eder. Bu yüzden sözgelimi milli piyangodan ikramiye kazananların listesi ve logaritma cetvellerine istatistik denilemez.

Daha geniş anlamda, istatistik sözcüğü belirli olaylar hakkında nicel bilgilerin toplanmasında, işlenmesinde, analiz ve yorumunda kullanılan bütün yöntemi ifade eder. Ancak bu anlamda istatistik yöntemi şeklinde belirtilmelidir.

İstatistik kelimesinin kökeninin Latince devlet yada durum anlamına gelen “status” kelimesinden geldiği yaygın bir görüş olmakla beraber, kelimenin İtalyanca devlet adamı anlamına gelen  “statista” kelimesinden ve Yunanca gözlem anlamına gelen “Statizein” kelimesinden geldiğini ifade edenlerde vardır.

İstatistik için yapılabilecek bir başka tanımda örneklem değeri olması ile ilgilidir. İstatistik hakkında bilgi edinilmek istenen bütüne anakütle, ondan alınan parçalara da örneklem adı verilir. Dolayısı ile bir özellik hem anakütlede hem de  örneklem de söz konusu olabilmektedir.  İşte örnekleme ait olan ve örneklemi karakterize eden değerlere istatistik adı verilir.

İstatistikte genellikle örneklem incelenerek  anakütle hakkında bilgi sahibi olmaya çalışıldığından, yani kısaca tümevarım yöntemi kullanıldığından istatistik için buna uygun bir tanımda yapılabilmektedir. Buna göre istatistik, örneklem istatistiğinden hareketle anakütle parametresini  tahmin etmeye çalışan  bir bilim dalıdır şeklinde tanımlanabilir.